Bel ons
045-5750722
Openings Tijden
Maandag - Vrijdag 8:00 - 18:30

Wanneer schouders stijf worden zonder enige aanleiding spreken we van een primaire of idiopathische frozen shoulder, FS (bevroren schouder ) Er is dan sprake van een kapselontsteking waardoor het kapsel verkort raakt (capsulitis adhesiva).


Onderzoek en Fysiotherapie

Wat is een frozen shoulder ?

Wanneer schouders stijf worden zonder enige aanleiding spreken we van een primaire of idiopathische frozen shoulder, FS ( bevroren schouder ) Er is dan sprake van een kapselontsteking waardoor het kapsel verkort raakt (capsulitis adhesiva).

De term frozen shoulder komt uit het Engels. Deze term slaat niet op de temperatuur van de schouder "bevroren schouder" maar op de stijfheid van het schoudergewricht. Er is sprake van een te strak kapsel. Doordat het kapsel niet genoeg lengte meer heeft kan de kop niet goed genoeg bewegen. De schouderkop kan wel rollen maar niet glijden in de kom. De oorzaak is niet altijd bekend.
Vermeulen HM, Schuitemaker R, Hekman KMC, Burg DH van der, Struyf F. De SNN Praktijkrichtlijn Frozen Shoulder voor fysiotherapeuten 2017. Schoudernetwerken Nederland, maart 2017: http://www.schoudernetwerk.nl/page/richtlijn-frozen-shoulder-2017

 

Symptomen en oorzaken

Herkent u de volgende klachten? Dan zou u een probleem kunnen hebben met de bewegingsruimte van uw schouder, dat kan uitgroeien tot een frozen shoulder.:

  • U heeft pijn aan de buitenzijde van de schouder, dat kan uitstralen tot de bovenarm en soms zelfs tot de hand.
  • Nachtelijke pijn, u kunt niet op de aangedane schouder liggen. U ligt te woelen en uw slaap is sterk verstoord.
  • Verminderde bewegelijkheid. U heeft moeite met het reiken en optillen van uw arm boven uw hoofd? Het naar buiten draaien van uw arm en om uw arm achter uw rug te bewegen is ook beperkt. Zelfs alledaagse activiteiten, zoals het kammen van het haar of het aantrekken van een jas is moeilijk of onmogelijk.
  • Snelle en onverwachte bewegingen leveren hevige pijnscheuten op.
  • U bent vrouw, want daar komen de meeste FS bij voor ( man vrouw 30% - 70%).
  • U bent tussen de 40 en de 70 jaar.
  • U heeft een trauma gehad en/of recent een operatie ondergaan of een slijmbeurs c.q. pees ontsteking ( gehad) we spreken dan van een secundaire frozen shoulder.
  • Bij sommige ziekten zoals bij Dupuytren, schildklierziekten, diabetes mellitus en Parkinson zien we vaker een FS ontstaan.
  • In 12 -30% van de gevallen komt dit dubbelzijdig voor (op verschillende tijdstippen). De incidentie is ongeveer 2-5%.

 

Stellen van de diagnose

De diagnose is eenvoudig te stellen bij lichamelijk onderzoek. Er is namelijk een forse bewegingsbeperking van het schoudergewricht met name wat betreft de draaibewegingen (rotaties) en dan met name naar buiten toe.
Volgens de criteria in de literatuur is er sprake van een "echte" frozen shoulder, indien er gedurende meer dan drie maanden schouderklachten zijn, er een draaibewegingsbeperking van meer dan 50% naar buiten is en in de andere richtingen minimaal twee bewegingen 25% of meer beperkt zijn.
In de praktijk komen vaak situaties voor waarbij de beperking minder is dan 50%, maar die wel berusten op dezelfde aandoening (gedeeltelijke frozen schouder). De behandeling is overeenkomstig.
Soms worden er aanvullend onderzoek gedaan zoals Röntgen-foto’s , echoscopie ,bloedonderzoek om andere pathologie uit te sluiten.
Verder wordt er vragenlijsten aangeboden zoals de VAS voor pijn om mate van pijn te objectiveren en te kunnen vervolgen in de loop van de tijd .Een andere vragen lijst is de SPADI die naast de pijn ook de functie van de schoudergordel beschrijft .
Belangrijk is het ook om de mate van beperking te registreren en vast te leggen
Dat kan middels een goniometer maar ook door de reikhoogte gestandaardiseerd vast te leggen en de mate van exo in ruglig met meet lint en de mate van exo- endo dmv een stok achter op je rug.

Behandeling

Het natuurlijk herstel van een (primaire) frozen shoulder is gunstig maar pijnlijk en langdurig. Bij een spontaan beloop herstelt de schouder binnen een periode van 1½ tot 3 jaar. De beweeglijkheid herstelt over het algemeen goed, tenzij er een oorzaak aan ten grondslag ligt die een normale functie belemmert (secundaire frozen shoulder). Zo kan een schouder bijvoorbeeld een bewegingsbeperking houden na een fractuur (botbreuk) waarbij de breuk niet in een goede stand genezen is en dus een normale beweeglijkheid niet meer mogelijk is. Bij mensen met Diabetes Mellitus kan de schouderfunctie beperkt blijven.


Injectie
Ontstekingsremmende injecties met corticosteroïden intra-articulair (in het gewricht) kunnen in de eerste fase (ontstekingsfase) zeer nuttig zijn. De freezing fase kan hiermee sterk bekort worden.
Hoewel het na een injectie nog steeds wel lang duurt voordat de beweeglijkheid van de schouder hersteld is, krijgt de patiënt minder pijn en verbetert de mobiliteit. Daardoor is de herstelperiode veel comfortabeler te overbruggen en is men sneller minder geïnvalideerd.

Manipulatie onder anesthesie
In uitzonderlijke hardnekkige gevallen werd de schouder vroeger onder volledige narcose doorbewogen. Mogelijke risico's van deze behandeling zijn zenuw overrekking van de n. axillaris , pijn en terugval naar het oorspronkelijke niveau, de freezing fase. We weten dat deze manier van behandelen het herstel van de frozen shoulder niet bevorderd in zijn natuurlijke herstel en beloop.

Artroscopische release
Ook het artroscopisch operatief los maken van het kapsel is een gebruikte methode. Er is kans op terugval, omdat de eveneens verkorte spieren niet door deze operatie verlengd worden. Ook de myofibroblasten activiteit wordt niet beinvloed maar eerder gestimuleerd. De schouders die het best verbeteren op een operatieve behandeling zijn de posttraumatisch stijve schouders waarbij de ontstekingsreactie uitgeblust is. Primaire frozen schouders hebben doorgaans een slechtere reactie op een artroscopische release.

Fysiotherapie
Over de zin van fysiotherapie zijn er verschillende meningen. Er is een stroming die adviseert niets te doen omdat de schouder na lange tijd spontaan herstelt. In een onderzoek waarbij twee groepen mensen met stijve schouders vergeleken werden bleek dat de pijn bij een gemiddelde fysiotherapeutische behandeling juist erger was dan in de groep zonder fysiotherapie. Opvallend was dat dit onderzoek geen melding had gemaakt in welk stadia de therapie werd gegeven. Duidelijk is dat elke vorm van interventie in de freezing fase ( hoge reactiviteit), een toename laat zien van pijn en beperking. Dus actieve oefentherapie gericht op mobiliteitswinst, injectie, artroscopie en door bewegen onder narcose lieten hetzelfde beeld zien, meer pijn en beperking. De duur van het herstel waren in beide groepen hetzelfde en dus niet langer of korter in de groep zonder therapie
Volgens ander wetenschappelijk onderzoek blijkt dat specialistische fysiotherapeutische mobilisatietechnieken de schouder juist sneller zouden kunnen laten herstellen. Binnen een periode van 3 maanden zou de beweeglijkheid dan toenemen en de pijn overeenkomstig afnemen.

 

De eerste fase (freezing fase) duurt minimaal 4 maanden(tot 9 maanden)

In deze fase is de pijn vaak heftig en zeer vermoeiend. U heeft waarschijnlijk geen idee waar dit vandaan komt en denkt dat het nooit meer over zal gaan. Pijnstilling (paracetamol, NSAID’s) kan worden gebruikt. Uitleg, geruststelling, gezonde nachtrust, regelmatig ontspanningsoefeningen overdag en begrip van de omgeving beïnvloeden de pijn echter ook in gunstige zin!

Neem daarom uw partner of ander naaste mee naar de eerste afspraak met uw fysiotherapeut. Twee weten, horen en onthouden meer dan 1!
Vul eventueel zo zorgvuldig mogelijk van tevoren de vragenlijsten in via onze website (www.fysiovoerendaal.nl). Schrijf vragen die u heeft op en neem deze mee tijdens de eerste
zitting .Zorg voor voldoende algemene lichaamsbeweging en een gezonde geest
Zorg regelmatig voor voldoende ontspanning. Doe elke morgen oefeningen richting eindstanden voor alle andere, gezonde gewrichten
Extensieve (= niet intensieve) duurtraining, liefst in de buitenlucht: 2 x daags lekker 1 uur wandelen, fietsen, op de crosstrainer, op de hometrainer (met eventueel tussendoor af en
toe een rustmoment van 1 tot 2 minuten)
Probeer daarnaast zoveel als mogelijk met de schouders te bewegen binnen de pijngrens. Dit werkt ook gunstig op het herstel, pijnstillend en ontspannend. Het bewegen dient prettig aan te voelen! Dus: geen toenemende pijn opwekken tijdens of na. Pendelen met een katrol Slingeren voorover gebogen. Rollen met de schouderbladen en wervelkolom. In kruiphouding hol en bol maken van de rug, Etc.

Let op - In deze eerste fase (met hoge reactiviteit) kan te agressief oefenen richting eindstanden een averechts effect hebben. Aanwezigheid van myofibroblasten in het pijnlijke kapsel is hiervoor verantwoordelijk.

Hoe vaak mag/moet ik oefenen? Uw therapeut geeft u concrete opdrachten mee (“elk uur van de dag 10 x” mits pijnvrij, of: 3 x dgs 10 minuten Aan de hand van uw reactie na de behandeling en het oefenen past de therapeut de dosering.
In deze fase accepteren we géén toename van de pijn, zwelling, warmte, roodheid en functiebeperking tijdens en na de behandeling of tijdens en na het oefenen.

De tweede fase, frozen fase duurt ook minimaal 4 maanden(tot 9 maanden

In deze fase neemt de pijn en de ontstekingsactiviteit (reactiviteit) af . De stijfheid van de beperkte schouder staat nu op de voorgrond
De bewegingsbeperking blijft een aantal maanden gelijk.  Werkhervatting is desondanks vaak zeer wel mogelijk. De myofibroblasten en pijn verdwijnen uit het weefsel waardoor geleidelijk
intensiever kan worden geoefend richting eindstanden. Door de rekprikkels worden enzymen (Matrix Metallo Proteïnasen) gestimuleerd om de contractuur van de schouder geleidelijk te verweken
In deze fase accepteren we een toename van de pijn tijdens of na de behandeling, tijdens of na het rekken/oefenen van maximaal 4 uur.

De derde fase (thawingfase) duurt 4 tot gemiddeld 12 maanden (afhankelijk van de oefentrouw).

De pijn is volledig verdwenen en de bewegingsvrijheid komt weer terug

In deze fase wordt aanbevolen om de verwekende enzymen zo vaak als mogelijk te stimuleren (Matrix Metallo Proteïnasen verbreken de niet structurele crosslinks in het collagene schouderkapsel). Beweeg uw schouder(s) desnoods elk uur van de dag en systematisch naar alle mogelijke eindstanden op geleide van de 24 uur regel*  U ziet bij de gestandaardiseerde anteflexiemeting nu geleidelijk aan om de 2, 3 en later 4 weken centimeters verschil in bewegingsvrijheid (met soms even een dip) U kunt nu ook verder met uw hand op uw rug en met uw hand in uw nek. Stop niet te vroeg met oefenen richting eindstanden…. Uw collagene bindweefsel
heeft echt zeer regelmatig kortdurende en langdurende rekprikkels nodig om zich aan te passen zodat uw schouder weer als vanouds kan bewegen. In deze fase is een toenemende pijnreactie op een rek- of andere oefen/trainingsprikkel
volkomen normaal De reactie mag maximaal 24 uur duren en dient daarna af te nemen.

Wat kan een fysiotherapeut voor u doen? 
Na intake en onderzoek wordt er een behandelplan opgesteld in overleg met de patiënt. Dit plan bestaat uit:
Voorlichting
Leefregels
Begeleiding  onderzoeken en aangeven in welke fase de frozen shoulder zich bevind.
Aanreiken van de oefeningen  geschikt voor de fase.
Oefentherapie en coaching
Manuele therapie, Lokale manipulatie-techieken te bevordering en ter ondersteuning van het herstel

Klachten en beloop van de frozen shoulder:

De klachten bestaan uit (hevige) pijn die u 's nachts uit de slaap kan houden en die verergert bij bewegen van de arm. Er kan uitstraling zijn naar de nek, de bovenarm of de hand en tintelingen in de hand. De pijn wordt met name ervaren in de bovenarm. De schouder verstijft geleidelijk. De mate van stijfheid bepaalt de mate van de bewegingsbeperking. In het verloop van de aandoening worden drie stadia onderscheiden die elkaar opvolgen (grafiek boven).

1 In het eerste stadium ("freezing" phase) staat pijn en de ontsteking van het gewrichtskapsel (capsulitis)op de voorgrond. De duur van dit stadium kan variëren van 6 weken tot 9 maanden.
2 In het volgende stadium ("frozen" phase) komt de verstijving van de schouder op de voorgrond te staan. De pijn vermindert, maar de schouderfunctie is sterk beperkt. Deze fase duurt gemiddeld 4 tot 9 maanden.
3 In het laatste stadium ("thawing" phase) treedt geleidelijk herstel van de beweeglijkheid van het schouder gewricht op. De functie kan volledig herstellen. De duur van het gehele herstel kan uiteenlopen van 5 tot 26 maanden.

 

       24 uur regel

 

Evalueer daarom na elke zitting met uw therapeut. Toenemende pijn tijdens of na het oefenen na 24 uur is ongewenst. Dit kan duiden op her-nieuwde ontstekingsreactie (nachtelijk kloppende en stekende pijn) en kan gezien worden als een onacceptabele reactie op een rek- of andere oe-fen/trainingsprikkel. Neem bij pijn die na 24 uur duidelijk toeneemt contact op met de praktijk (045-5750722 )-